Rysunek z czasów studiów na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, 1939
Numer inwentarzowy: CRC/DEP/094
Technika: papier, akwarela
Galeria-Pracownia Tadeusza Kantora ul. Sienna 7/5
Jest to wczesna praca Tadeusza Kantora stworzona podczas studiów na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie rozpoczął naukę w 1934 r. Początkowo uczył się w pracowniach Ignacego Pieńkowskiego i Władysława Jarockiego – profesorów prezentujących tradycyjne podejście do sztuki. W 1937 r. zapisał się na kurs malarstwa dekoracyjnego i teatralnego do prof. Karola Frycza – jednego z najważniejszych scenografów – co miało istotny wpływ na artystyczny rozwój Kantora. W tym czasie żywo zainteresował sztuką awangardową: Bauhausem, konstruktywizmem, ale też kubizmem i surrealizmem.
W rysunku uwidacznia się pewna nieporadność, a raczej eksperymentalność wynikająca z artystycznych poszukiwań Kantora. Tak pisał o swojej wczesnej twórczości:
„Pod rosnącymi
warstwami materii, farby – figury upodobniały się do tekturowych
makiet. Kolor zmieniał się w popiół. Powietrza nie było,
tylko wysuszona, stwardniała MATERIA, w której
wszystko z wolna się zanurzało. Żadnej «radości życia».
Również żadnego oparcia płynącego z abstrakcyjnych
obliczeń. Uważałem to za brak umiejętności, męczyłem się,
ale sądzę, że było w tym wszystkim wiele z «konieczności»
i że ta oporna MATERIA wyrażała coś, co nie chciało być
ani puryzmem abstrakcji, ani sensualizmem koloru”[1].
W pracach z tego okresu, zarówno w martwych naturach, pejzażach, jak i portretach, widać grubo nakładaną farbę, która buduje ekspresyjny charakter dzieła. Kolorowa, swobodnie poprowadzona kompozycja pochodząca z 1939 r. ukazuje dwie ludzkie sylwetki, których forma wyraźnie odchodzi od realizmu na rzecz daleko idącego uproszczenia, zaburzenia proporcji i zdeformowania.
Anna Michałowska
Materiały cytowane i przywoływane:
[1] T. Kantor, „Metamorfozy. Teksty o latach 1938-1974”, K. Pleśniarowicz (wybór i oprac.), Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora CRICOTEKA, Kraków 2000, s. 12.
