Emballage Humain, 1966
Numer inwentarzowy: KWZ 40/2023/3
Technika: fotografia na płótnie
Czarno-biała fotografia przedstawia epizod opakowywania przez Tadeusza Kantora postaci ludzkiej papierem toaletowym, w trakcie happeningu, jaki odbył się w Bazylei, pod tytułem „Die Grosse Emballage” (1966). Kompozycja ma kształt stojącego prostokąta, zdjęcie zajmuje większą część kompozycji, powyżej znalazł się napis: „EMBALLAGE HUMAIN”.
Sam Kantor komentował wspomnianą czynność w następujący sposób: „czynność ubierania sprowadziłem do ambalowania postaci papierem toaletowym”. (Wiesław Borowski, „Tadeusz Kantor”, Warszawa 1982).
T. Kantor, „Emballage Humain”, 1966, fotografia na płótnie, KWZ 40/2023/3
W trakcie happeningów, jakie Kantor realizował w latach 60., Maria stawała się jego „dziełem”. Ten opakowywał żonę w akcjach zwanych ambalażami, które stanowiły część większych, happeningowych całości. Bezceremonialność tego aktu, gdy artystka stała spokojnie wyprostowana, użyczając własnej postaci, by twórca i zarazem mąż, metodycznie owijał ją taśmą papieru toaletowego, jest uderzająca. Następowało tutaj wypełnienie modernistycznej ramy sztuki: ona jest bierna i się poddaje działaniu, on działa. Następowało wymazanie Marii, traciła ona swoją jednostkowość, była zakrywana, zamazywana, znajdując się całkowicie we władzy artysty i jego wizji. Materiał, którym ją owijał, przynosił konotacje bliskie ciału, niskie, a nawet upokarzające. Działo się to w zgodzie z Kantorowską koncepcją aktora. W tekście na ten temat, opublikowanym po raz pierwszy w 1971 roku, aktor został porównany przecież do atrapy człowieka, miał wyrzekać się godności i prestiżu, być wystawiony na pośmiewisko, a także ocierać się o śmietnik i wieczność.
Magdalena Ujma
